Przełomowy wyrok TSUE w zakresie powstania obowiązku podatkowego VAT w usługach budowlanych.

Polecam lekturę wyroku Wyrok TSUE z 2 maja 2019 r., sygn. akt C-224/18. wyrok jest przykładem tego, że orzecznictwo TSUE może mieć kardynalne znaczenie dla stosowania przepisów podatkowych w krajach członkowskich.

Wyrok zapadł na podstawie pytania prejudycjalnego do TSUE, które zadał jeden ze składów orzekających sądu kasacyjnego (postanowienie z 28 listopada 2017 r., sygn. akt I FSK 65/16).

Polski ustawodawca nie sprecyzował, co należy rozumieć przez faktyczne wykonanie usługi budowalnej a od tego uzależniony jest moment powstania obowiązku podatkowego w VAT. Przed 2014 fiscus potwierdzał, że decydowało o tym podpisanie przez odbiorcę protokołu zdawczo-odbiorczego. Po nowelizacji przepisów w roku 2014 r. Ministerstwo Finansów zmieniło zdanie – o powstaniu obowiązku podatkowego miało de facto decydować przedstawienie prac ich przez wykonawcę do odbioru.

Polskie sądy administracyjne niestety poparły to stanowisko, które jest w mojej ocenie oderwane od realiów umów na roboty budowlane i standardów w branży budowlanej.

W sprawie zapadłej przed NSA, który skierował zapytanie do TSUE chodziło o spółkę realizującą kontrakty na podstawie umów opartych na warunkach kontraktowych FIDIC. Spółka podnosiła, że zgodnie z takimi regułami wystawienie faktury musi poprzedzić świadectwo płatności, a z kolei ten dokument może zostać wydany dopiero po zaakceptowaniu prac, a następnie podpisaniu protokołu przez inżyniera kontraktu.

TSUE wskazał, że po pierwsze, w związku z tym, że warunek, jakim jest sporządzenie protokołu odbioru przez zamawiającego następuje dopiero po upływie terminu, który jest mu przyznany na zgłoszenie usługodawcy ewentualnych wad, które powinien on skorygować, by usługa budowlana lub budowlano-montażowa była zgodna z uzgodnieniami, nie można wykluczyć, że wspomniana usługa nie zostanie całkowicie wykonana przed owym odbiorem.

Po drugie zaś podstawę opodatkowania odpłatnego świadczenia usług stanowi świadczenie wzajemne rzeczywiście otrzymane z tego tytułu przez podatnika

W konsekwencji TSUE wywiódł, że w zakresie, w jakim nie jest możliwe określenie wynagrodzenia należnego od usługobiorcy przed dokonaniem przez niego odbioru usług budowlanych lub budowlano-montażowych, podatek od tych usług nie może stać się wymagalny przed owym odbiorem.

W tych okolicznościach i w zakresie, w jakim odbiór robót został uzgodniony w umowie o świadczenie usług należy uznać, że formalność ta jest jako taka objęta usługą i że w związku z tym jest ona decydująca dla uznania, że owa usługa została rzeczywiście wykonana.

Podsumowując wyrok TSUE wskazuje, że wbrew dotychczasowemu stanowisku polskiego fiscusa i sądów w Polsce protokół zdawczo-odbiorczy może mieć kluczowe znaczenie dla powstania obowiązku podatkowego w VAT.

W najbliższym czasie można się zapewne spodziewać interpretacji ogólnej MF.  Należałoby również przeanalizować czy wyrok TSUE nie może być podstawą do wzruszenia prawomocnych orzeczeń zapadłych w analogicznych sprawach…